เมื่อวันที่ 6 เมษายน 2569 ที่ผ่านมา นพ.นคร เปรมศรี ผู้อำนวยการสถาบันวัคซีนแห่งชาติ ได้เข้าร่วมเป็นวิทยากรบรรยายพิเศษในการประชุมวิชาการครั้งที่ 12 ในหัวข้อ “Health Dilemmas in Fragile Contexts: ศรัทธา วัฒนธรรม และการแพทย์สมัยใหม่ในบริบทที่เปราะบาง” ซึ่งจัดขึ้นโดยสมาคมจันทร์เสี้ยวการแพทย์และสาธารณสุข ร่วมกับโรงพยาบาลปัตตานี และศูนย์บริหารการพัฒนาสุขภาพจังหวัดชายแดนใต้ (ศบ.สต.) ณ ห้องประชุมราชาวดี แกรนด์บอลรูม โรงพยาบาลปัตตานี
.
ในการประชุมครั้งนี้ นพ.นคร ได้บรรยายพิเศษในหัวข้อ “เหลียวหลัง แลหน้า: วัคซีนชายแดนใต้ จากนโยบายส่วนกลาง สู่การปฏิบัติจริงในพื้นที่” โดยได้เน้นย้ำถึงวิสัยทัศน์สำคัญที่ว่า ความมั่นคงทางวัคซีนคือโอกาสที่เท่าเทียม และเด็กทุกคนบนแผ่นดินไทยต้องเข้าถึงวัคซีนได้อย่างปลอดภัยและเท่าเทียมกัน
.
จากสถานการณ์และความท้าทายของงานวัคซีนในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนใต้ โดยข้อมูลอัตราความครอบคลุมของการได้รับวัคซีน MMR1 สะท้อนให้เห็นความท้าทายในการยกระดับการเข้าถึงวัคซีนให้ครอบคลุมยิ่งขึ้น โดยในปี พ.ศ. 2568 ภาพรวมระดับประเทศมีความครอบคลุมอยู่ที่ 88.66% ในขณะที่สามจังหวัดชายแดนใต้ (ปัตตานี ยะลา นราธิวาส) มีอัตราความครอบคลุมเพียง 58.71% ซึ่งลดลงอย่างต่อเนื่องจากปี พ.ศ. 2565 โดยพบว่าปัจจัยสำคัญที่ทำให้เด็กอายุ 0-3 ปี ในพื้นที่ไม่ได้รับวัคซีนพื้นฐาน ประกอบด้วย:ความลังเลและการปฏิเสธของผู้ปกครอง ซึ่งเกิดจากความกังวลต่ออาการไม่พึงประสงค์ อาการไข้ และปัจจัยอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง ซึ่งอาจส่งผลต่อความเชื่อและทัศนคติต่อวัคซีน อุปสรรคด้านการเข้าถึงบริการ เช่น ความยากลำบากในการเดินทาง และจำนวนวันบริการที่ไม่สอดคล้องกับความต้องการ และการจัดบริการของหน่วยบริการที่ต้องให้ความสำคัญกับผู้รับบริการเป็นศูนย์กลาง และติดตามอย่างต่อเนื่อง ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่านโยบายแบบตัดเสื้อโหล ไม่สามารถนำมาใช้แก้ปัญหาในพื้นที่จังหวัดชายแดนใต้ได้
.
ดังนั้นก้าวต่อไปสู่การตัดเสื้อพอดีตัว เพื่อแก้ไขปัญหาวิกฤติดังกล่าว สถาบันวัคซีนแห่งชาติได้เสนอแนวทางการทำงานที่ยืดหยุ่นและเชื่อมโยงความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ตั้งแต่ระดับนโยบายโดยกระทรวงสาธารณสุข สถาบันวัคซีนแห่งชาติ ผู้นำชุมชน/ผู้นำศาสนา บุคลากรทางการแพทย์ อสม. ไปจนถึงเด็กและชุมชน โดยขับเคลื่อนผ่านกลยุทธ์ 3C ได้แก่:
- Coverage of vaccination: เน้นการกำหนดกลุ่มเป้าหมายที่ชัดเจน และติดตามกลุ่มที่เข้าถึงยาก
- Cold Chain: การรักษาคุณภาพวัคซีนตลอดการขนส่ง เพราะวัคซีนที่เสื่อมสภาพก็ไม่ต่างจากน้ำเปล่าราคาแพง
- Communication: การสื่อสารเพื่อสร้างความเชื่อมั่นและแรงจูงใจ แก้ไขปัญหาข่าวปลอม
สถาบันวัคซีนแห่งชาติ พร้อมขับเคลื่อนงานด้านวัคซีนเพื่อความมั่นคงของประเทศ และสนับสนุนงานวัคซีนในทุกพื้นที่เพื่อการเข้าถึงวัคซีนอย่างเท่าเทียม
ที่มา: สถาบันวัคซีนแห่งชาติ
วันที่เผยแพร่: 10 เมษายน 2569
